Arrow
Arrow

Manzara

9 Mayıs – 9 Haziran 2016

Kemal Orta’nın küratörlüğünü yaptığı karma sergide Türk resminde manzara teması ele alınıyor. Sergi, usta sanatçıların eserleriyle Türk resim tarihinin yüzyıllık bir dönemine ışık tutuyor.

Sergide Yer Alan Sanatçılar: Abdullah Çizgen, Ali Çelebi, Ali Rıza Beyazıt, Arif Kaptan, Ayhan Türker, Cevat Erkul, Eren Eyüboğlu, Eşref Uren, Hamit Görele, Hayri Çizel, Hoca Ali Rıza, İhsan Cemal Karapurçak, İsmail Altınok, Namık İsmail, Selahattin Kara, Şeref Akdik

Türk görsel sanatında yağlıboya manzara üslubu 19. yüzyılın ortalarından itibaren çoğu askeri okul kökenli ressamlar tarafından geliştirilmiştir. Daha sonraları ‘Primitifler’ olarak anılan bu dönem sanatçıları katı akademik ve gelenekçi bir tutum ortaya koymuştur. Bunu Şeker Ahmet Paşa’nın daha özgür fırça vuruşlarıyla Primitifler’in nesnel yaklaşımından giderek uzaklaşması izler. Sonrasında Halil Paşa manzaraları ise âdeta İzlenimci manzaraların ilk habercileridir ve eski ile yeni anlayış arasında bir köprü gibidir. Yavaş yavaş dönüşüm gösteren Türk sanat anlayışı, Sanayi-i Nefise Mektebi’nin nihayet ilk mezunlarını verip onları Paris’e göndermeleriyle yeni bir boyut kazanır. 1914 kuşağı olarak adlandırılan bu dönem sanatçıları  19. yüzyıldan beri süre gelen manzara geleneğinin devamcısı olmak ile birlikte İzlenimci anlayışı belirgin olarak ortaya koymuştur.

Çallı kuşağı olarak da bilinen 1914 kuşağının en çarpıcı özelliklerinden biri manzarayı İstanbul görünümleri ile sınırlamasıdır. Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla tekrar Paris’ten yurda dönen sanatçılar, Cormon atölyesinde aldıkları gelenekçi eğitime karşın çağa uygun olduğunu düşündükleri İzlenimciliği benimsemişlerdir. Bu kuşağın etkisi o kadar güçlü bir şekilde hissedilmiştir ki örneğin gelenekçi anlayaşın temsilcilerinden Hoca Ali Rıza, aldığı eleştiriler sonucu 1914 sonrasında İzlenimcilik etkisiyle eserlerini üretir. Tarihsel olarak bu dönemi 1929 yılında kurulan Müstakiller grubunun manzaranın içeriğini genişleterek biçimi ön plana çıkarması izler. Konunun geri plana itildiği, doğa biçimlerinin deforme edildiği  bir sanat anlayışı gelişir. Manzaralarda Anadolu görünümleri yavaş yavaş ortaya çıkar. Ardından D grubu sanatçıları ise manzara resminde İstanbul hakimiyetini kırar. Özellikle 1938-1943 yılları arasında Anadolu’ya gönderilen bu sanatçı grubu manzaralarında Anadolu doğası ve yaşamını yansıtır. İmparatorluk döneminde İstanbul’da dar bir çevrede gelişen Türk sanat ortamı, zamanla önce İstanbul’da daha geniş bir kitleye ve Cumhuriyet’e geçiş ile birlikte de Anadolu’ya yayılır.

Bu çerçevede Güler Sanat’ta izleyici ile buluşan Manzara sergisi, Türk resim sanatındaki en çok işlenen konu olan manzaraya ışık tutarak bu temanın tarihsel evrimini, edindiği İzlenimci tesirden itibaren göstermeyi amaçlamaktadır. Manzara akademik geleneğin temsilcisi Hoca Ali Rıza’nın son dönemlerindeki İzlenimcilik etkisinden başlayıp, bu etkinin belirginleştiği 1914 kuşağına Namık İsmail, Hayri Çizel ve Ali Rıza Beyazıt’la uzanmaktadır. Yine bu üsluba yakın Cevat Erkul’dan geçerek, Ali Çelebi ve Hamit Görele’yle Müstakil ressamların biçim kaygısını yansıtıyor. Sergi, Eşref Üren’in betimlemeleri ile Manzara’yı Anadolu’ya taşıyarak, Eren Eyüboğlu, İhsan Cemal Karaburçak ve İsmail Altınok ile manzaranın tarihsel dönüşüm sürecindeki  üslup ve biçim farklılıklarını bütün çeşitliliği ve zenginliği ile ortaya koyuyor. Ayhan Türker ve Hamza İnanç ile 1990’lara kadar ulaşan, izleyiciyi Türk yağlı boya resminde neredeyse bir asırlık zaman yolculuğuna çıkaran Manzara iki ana başlık altında sunumunu gerçekleştiriyor. Giriş salonunda İstanbul’un kıyıları ve iskeleleri ile dereleri teması işlenirken, üst kattaki salonda çoğu Anadolu’nun çeşitli yörelerinden olmak üzere sokak ve kasaba görünümlerine yer veriliyor. Özel odada ise bu serüvenin başlangıcı sayılabilicek Hoca Ali Rıza ve öğrencisi Ali Rıza Beyazıt ile Çallı kuşağının önemli isimlerinden Namık İsmail izleyiciyi karşılıyor.

Devamı Kapat

Seçilen Sergi Görselleri

İsmail Altınok, Burdur’dan Manzara, 1955

Ayhan Türker, Boğazda Sandallar, 1993

Arif Kaptan, Manzara Sergisi, 2015

Hayri Çizel, Göksu Deresi

Sergiden Görünüm

Sergiden Görünüm

Sergiden Görünüm

Sergiden Görünüm

Sergiden Görünüm

Sergiden Görünüm

Sergiden Görünüm

Sergiden Görünüm

Sergiden Görünüm

İsmail Altınok

Burdur’dan Manzara, 1955
Tuval Üzeri Yağlı Boya
65 x 94 cm

Ayhan Türker

Boğazda Sandallar, 1993
Tuval Üzeri Yağlı Boya
86 x 145 cm

Arif Kaptan

İsimsiz, 2015
Duralit Üzeri Yağlı Boya
46 x 38 cm

Hayri Çizel

Göksu Deresi
Tuval Üzeri Yağlı Boya
60 x 70 cm

Manzara

Sergiden Görünüm

Manzara

Sergiden Görünüm

Manzara

Sergiden Görünüm

Manzara

Sergiden Görünüm

Manzara

Sergiden Görünüm

Manzara

Sergiden Görünüm

Manzara

Sergiden Görünüm

Manzara

Sergiden Görünüm

Manzara

Sergiden Görünüm